به روزرسانی شده

۱۴۰۱-۰۵-۱۹ ۱۰:۴۳ قبل از ظهر

saba-logo-lab.png
غدد لنفاوی و بیماری‌های مربوط به آن

غدد لنفاوی و بیماری‌های مربوط به آن

غدد لنفاوی

غدد لنفاوی

سیستم ایمنی بدن انسان‌ها متشکل از بخش‌های مختلفی هستند که با کمک هم، در حفظ ایمنی بدن تلاش می‌کنند. غدد لنفاوی (Lymphatic Glands) یا گره‌های لنفاوی (Nodus Lymphoideus)، فرمی بیضی شکل دارند و در قسمت‌های مختلف بدن قرار دارند. تمرکز بیشتر غدد لنفاوی در ناحیه گردن، زیر بغل، معده و در کشاله ران است. این غده‌ها حاوی یک مایع بی‌رنگ به‌نام لنف هستند. علم پزشکی غدد لنفاوی را بخش مهمی از سیستم ایمنی بدن می‌داند.
این غده‌ها همانند یک فیلتر، ویروس‌ها، باکتری‌ها و تمامی ذراتی که به سلول‌های بدن هجوم می‌آورند را جذب کرده و از بین خواهند برد. به‌علاوه، غدد لنفاوی با عملکردی همانند گردش خون، با گردش مایع لنفاوی، گلبول‌های سفید را به قسمت‌های مختلف بدن می‌رسانند.

این غدد می‌توانند در شرایط مختلف، با نشان دادن علائمی، ما را از وجود بیماری خاصی آگاه کنند. در کنار آن غدد لنفاوی گاهی خود نیز دچار بیماری خواهند شد.

گره های لنفاوی

علم پزشکی غدد لنفاوی را بخش مهمی از سیستم ایمنی بدن می‌داند.

علل ایجاد بیماری تورم غدد لنفاوی چیست؟

گره های لنفاوی خوشه های کوچک ، گرد یا لوبیایی شکل هستند . در درون غدد‌لنفاوی ترکیبی از انواع مختلف سلول های سیستم ایمنی بدن هستند .این سلول‌های تخصصی مایع لنفاوی را در حین عبور از بدن فیلتر کرده و با از بین بردن مهاجمان از بدن محافظت می کنند.

گره های لنفاوی به صورت گروهی قرار دارند و هر گره ناحیه خاصی از بدن را تخلیه می‌کند . ممکن است در بعضی مناطق مانند غدد لنفاوی گردن ، زیر چانه ، زیر بغل و کشاله ران متوجه تورم شوید . محل غدد لنفاوی متورم ممکن است به شناسایی علت اصلی کمک کند.
شایع ترین علت تورم غدد لنفاوی عفونت به ویژه عفونت ویروسی مانند سرماخوردگی است .

سایر علل های احتمالی تورم غدد لنفاوی عبارتند از :

۱ – عفونت های شایع

گلو درد
سرخک
عفونت گوش
آبسه دندان
مونونوکلئوز
عفونت های پوستی یا زخمی مانند سلولیت
ویروسی که باعث ایدز می شود.

 

۲ – عفونت های غیر معمول

سل
برخی از عفونت های منتقله از راه جنسی مانند سیفلیس
توکسوپلاسموز ، عفونت انگلی ناشی از تماس با مدفوع گربه آلوده یا خوردن گوشت نپخته
تب خراش گربه ، عفونت باکتریایی ناشی از خراش یا گزش گربه

شایع ترین علت تورم غدد لنفاوی

شایع ترین علت تورم غدد لنفاوی عفونت به ویژه عفونت ویروسی مانند سرماخوردگی است .

سرطان غدد لنفاوی

بروز بدخیمی‌ها مثل انواع سرطان‌های سیستم لنفاوی سبب بزرگ شدن غدد لنفی در بسیاری از اعضای بدن می‌شود. سرطان غدد لنفاوی به دو گروه تقسیم‌بندی می‌شوند. سرطان‌های لنفاوی یا از خود غده‌های لنفاوی سرچشمه می‌گیرد و یا ممکن است از جایی خارج از سیستم لنفاوی به این سیستم سرایت کرده باشد. برای نمونه بدخیمی‌های پستان موجب تورم گره‌های زیر بغل شده و سرطان تیروئید و حنجره باعث برجستگی غدد گردن می‌شوند.

پیشنهاد سردبیر :  دلایل افزایش پرولاکتین

سرطان‌هایی که منشأ آن‌ها خود غدد لنفاوی باشند را لنفوم می‌گویند. در لنفوم سلول‌های سفیدی به نام لنفوسیت دچار تکثیر خارج از کنترل شده و خصلت سرطانی به خود می‌گیرند. سرطان لنفوما خود به دو گروه لنفوم هاجکین و لنفوم غیرهاجکین تقسیم‌بندی می‌شود. تفاوت اصلی این دو نوع سرطان در نوع سلول‌های سفیدی است که دچار بدخیمی می‌شوند. پزشکان نوع سرطان را با بررسی سلول‌های سرطانی شده در زیر میکروسکوپ تشخیص می‌دهند.

علائم سرطان غدد لنفاوی

علائم لنفوم هاجکین شامل موارد زیر است:

برجستگی‌های زیرپوستی به‌خصوص در گردن، زیر بغل و کشاله ران
تب‌های ناپیوسته و مقطعی
تعریق شبانه
کاهش وزن شدید
خارش پوستی
احساس خستگی و کسالت
کاهش اشتها
سرفه، تنگی نفس، درد قفسه سینه

اما علائمی که براثر سرطان لنفوم غیرهاجکین ایجاد می‌شود به‌صورت زیر است:

غدد لنفاوی متورم
تب و لرز
کاهش وزن
خستگی و ضعف
شکم برآمده
احساسی سیری زودرس
احساس فشار بر قفسه سینه
کاهش حجم تنفسی، تنگی نفس و سرفه
عفونت‌های شدید مکرر
کبود شدگی آسان پوست بر ا ثر ضربه و خونریزی‌های مکرر
تب‌های ناپیوسته بدون عفونت
تعریق شبانه
کاهش وزن

سرطان غدد لنفاوی

سرطان‌های لنفاوی یا از خود غده‌های لنفاوی سرچشمه می‌گیرد و یا ممکن است از جایی خارج از سیستم لنفاوی به این سیستم سرایت کرده باشد.

نقش سیستم لنفاوی در جذب غذا

بیشترین جذب چربی در لوله گوارشی، از دیواره روده باریک صورت می‌گیرد که هماهنگ با غدد ترشحی کوچکِ سیستم لنفاوی عمل می‌کند. این غدد ترشحی در اثر چین‌خوردگی‌های بسیار کوچک در سطح داخلی روده به وجود می‌آیند. با جذب چربی و ویتامین‌های محلول در آن، یک مایع شیری سفید رنگ به نام «کیلوس» (Chyle) ایجاد می‌شود. این مایع از چربی‌های امولسیون شده در مایع لنفاوی تشکیل شده است. ورود این مایع به سیاهرگ‌ها، باعث انتقال ریزمغذی‌ها به خون می‌شود. سایر مواد مغذی از طریق مویرگ‌های خونی دیواره روده، جذب خون می‌شوند.

پیشنهاد سردبیر :  رحلت رسول اکرم و شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام ( 28 صفر )

درمان تورم غدد لنفاوی

غدد لنفاوی متورم ناشی از ویروس، معمولاً پس از رفع عفونت ویروسی به حالت طبیعی برمی‌گردند. آنتی بیوتیک‌ها برای درمان عفونت‌های ویروسی مفید نیستند.

درمان گره‌های لنفاوی متورم به نوع علت تورم بستگی دارد که به شرح زیر هستند:

عفونت:

عفونت متداول ترین علت برای درمان غدد لنفاوی متورم ناشی از عفونت باکتریایی یا آنتی بیوتیک‌ها است. اگر غدد لنفاوی متورم به خاطرعفونت HIV باشد، درمان خاصی برای آن بیماری وجود خواهد داشت.

اختلال ایمنی:

اگر غدد لنفاوی متورم در نتیجه شرایط خاصی مانند لوپوس یا آرتریت روماتوئید باشد، درمان به سمت بیماری زمینه ای انجام می‌شود.

سرطان:

گره‌های متورم ناشی از سرطان نیاز به درمان دارند. بسته به نوع سرطان، درمان ممکن است شامل جراحی، پرتودرمانی یا شیمی درمانی باشد.

عوامل زمینه‌ساز ابتلا به سرطان غدد لنفاوی

هرکدام از عوامل زیر قادرند در ایجاد سرطان‌های لنفاوی سهم داشته باشند. معمولاً با کنار هم قرار گرفتن چند عامل در گذر زمان سلول‌های غدد لنفاوی دچار نقص در چرخه سلولی شده و کنترل تکثیر و تقسیم خود را از دست می‌دهند.

این عوامل شامل موارد زیر است:

ضعف سیستم ایمنی و ناتوانی آن در تخریب سلول‌های سرطانی شده
جهش‌های ایجادشده در DNA سلول‌های سفید سیستم ایمنی
اختلال در تقسیم سلولی به دلیل شرایط وراثتی و حساسیت ژنتیکی فرد
قرارگیری بلندمدت در معرض مواد شیمیایی و یا رادیواکتیو
ویروس ایدز و تضعیف تدریجی توان دفعی بدن
بیماری‌های خود ایمن مزمن
عفونت‌های مزمن و مکرر
عفونت مزمن هلیکوباکترپیلوری
درگیر شدن لنفوسیت‌ها و اختلال در تکثیر آن‌ها تحت تأثیر ویروس هپاتیت C
بازه سنی ۱۵ تا ۳۰ سالگی و نیز بالای ۵۰ سال در لنفوم هوچکین
تأثیر جنسیت به‌ویژه سرطان هوچکین در مردان
تأثیر عفونت ویروس اپشتین بار در بروز لنفوم هوچکین

نقش سیستم لنفاوی

غدد لنفاوی متورم ناشی از ویروس، معمولاً پس از رفع عفونت ویروسی به حالت طبیعی برمی‌گردند.

درمان لنفوم

درمان انواع سرطان‌ها، به‌میزان زیادی به نوع بیماری، مقدار گسترش آن در بدن و سن بیمار بستگی دارد. در بسیاری از بیمار‌ها که سرطان به بافت‌های سایر قسمت‌های بدن نیز متاستاز داده است، گاهی پزشک جراح ناگزیر از برداشتن بخشی از بافت یا عضو خواهد بود.

درمان‌های رایج در سرطان‌های مختلف، برای سرطان غدد لنفاوی نیز تجویز می‌شوند:

۱. شیمی درمانی
۲. پرتو درمانی
۳. پیوند مغز استخوان
۴. پیوند سلول‌های بنیادی
۵. شیمی درمانی و پرتو درمانی، سلول‌های سرطانی از بین خواهند رفت و سپس با پیوند مغز استخوان، سلول‌های مغز استخوان که در جریان درمان از بین رفته‌اند، جایگزین خواهند شد. در کنار این درمان‌ها، تغییراتی در سبک زندگی، و برنامه‌های مختلف ورزشی و غذایی نیز به بهبود بیماران کمک شایانی خواهد کرد.

پیشنهاد سردبیر :  بررسی جواب ازمایش هورمون های هیپوفیز و هیپوتالاموس

۶. نکته امیدوارکننده در مورد لنفوم این است که این بیماری در مراحل اولیه قابل شناسایی و درمان است. اما اگر فرد به نشانه‌های طولانی مدت خود توجه نکرده و به‌دنبال درمان نباشد، ممکن است بیماری وارد فاز وخیم شده و درمان آن زمان‌بر شده و گاهی نیز بیماری کشنده باشد.

۷. پزشک با گرفتن شرح حال از بیمار، و بعد از بررسی نشانه‌های اولیه، ابتدا آزمایش خون را انجام داده و در صورت تشخیص لنفوم، به‌سراغ نمونه‌برداری از غدد لنفاوی خواهد رفت تا نوع و میزان سلول‌های سرطانی را شناسایی کند. در این میان، برای بررسی بافت‌های داخلی، سی تی اسکن و ام آر آی نیز انجام خواهد شد.

۸. بعد از انجام تمامی مراحل درمان، بیمار باید به‌صورت مرتب توسط پزشک معاینه شود تا از درمان کامل، و از بین رفتن توده‌ها، اطمینان حاصل شود. در صورت عود مجدد بیماری، درمان‌های قبلی با شدت بیشتر انجام خواهند شد.

 

پیشگیری از لنفوم

از آن جایی که سرطان، بیماری است که بدون دلیل مشخصی بروز می‌کند، نمی‌توان توصیه خاصی برای پیشگیری از آن ارائه کرد. اما آن‌چه مسلم است، سبک زندگی سالم یکی از مواردی است که افراد را از بسیاری از بیماری‌ها دور نگه خواهد داشت.

تغذیه سالم و پرهیز از غذاهای ناسالم و الکل، از مواردی است که پزشکان به آن توصیه می‌کنند. فعالیت بدنی و ورزش منظم، در حفظ سلامت سلول‌های بدن نقش مهمی دارد. اگر در خانواده سابقه مشکلات مربوط به غدد لنفاوی و سرطان لنفوم وجود دارد، بهتر است معاینات سالانه را داشته باشید. پرهیز از استرس و اضطراب از مواردی است که پزشکان برای جلوگیری از انواع سرطان و البته بیماری‌های دیگر، آن را پیشنهاد می‌دهند.

علائمی که در مورد سرطان غدد لنفاوی گفته شد، در بسیاری از بیماری‌های معمول هم دیده می‌شود. بنابراین به‌محض دیدن یکی از این علائم، به هراس ابتلا به این بیماری دچار نشوید.

در این ایام که بیماری کرونا، وحشت عجیبی در میان مردم ایجاد کرده است، هر نوع گلودردی افراد را به شک خواهد انداخت ولی نمی‌توان رابطه‌ای میان هرگونه گلودرد یا تورم غدد لنفاوی و کرونا پیدا کرد . سرطان لنفوم، از سوی بسیاری از مراکز معتبر درمانی در جهان دیگر به‌عنوان یک سرطان خطرناک شناخته نمی‌شود. بلکه بیماری قابل درمان است.

 

 

به روزرسانی : ۲۸ فروردین ۱۴۰۱

منابع :
۱.منبع شماره ۱
۲.منبع شماره ۲
۳.منبع شماره ۳
۴.منبع شماره ۴
۵.منبع شماره ۵

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

واتساپ
تلگرام
اینستاگرام
پشتیبانی آزمایشگاه صبا